Thiết kế mascot 3D cho một thương hiệu tại Việt Nam đi qua sáu bước, và thứ tự giữa chúng quan trọng hơn kỹ thuật dựng hình. Phần lớn nhân vật hỏng không phải vì dựng xấu, mà vì nhảy cóc: dựng trước rồi mới hỏi nhân vật đó phải làm việc gì. Dưới đây là trình tự chúng tôi làm, và thứ phải chốt xong ở mỗi bước.
Bước 1 — Chốt việc nhân vật phải làm
Trước khi có nét vẽ nào, đội dự án phải viết ra danh sách việc: nhân vật này chạy khuyến mãi, giải thích sản phẩm, hay xin lỗi khách khi giao chậm.
Home Credit cần cả ba. Tài chính tiêu dùng là ngành người ta tiếp cận với sự dè chừng, mà một logo thì không mỉm cười với ai được. Ba việc đó quyết định tính cách nhân vật ngay từ đầu: một nhân vật chỉ biết hào hứng thì không xin lỗi được, một nhân vật thuần dễ thương thì không giải thích nổi lãi suất.
Chốt xong bước này là chốt được dải cảm xúc. Mọi thứ sau đều tính từ đó.
Bước 2 — Model sheet trước khi dựng
Model sheet là bản vẽ chốt tỉ lệ, hình khối và các đường nét không được đổi: cao mấy đầu, đầu to bao nhiêu so với thân, mắt đặt ở đâu, tay có mấy ngón.
Sửa một tỉ lệ trên giấy mất nửa buổi. Sửa đúng tỉ lệ đó sau khi đã dựng và gắn xương thì phải làm lại gần như toàn bộ. Đây là bước hay bị rút ngắn nhất, và cũng là bước trả giá đắt nhất khi rút ngắn.
Bước 3 — Dựng 3D và turnaround
Có model sheet rồi mới dựng khối, chỉnh bề mặt, gán chất liệu. Bàn giao của bước này không phải một góc đẹp, mà là turnaround: nhân vật xoay đủ vòng, kèm góc từ trên và từ dưới.
Turnaround là bài kiểm tra thật. Nhiều nhân vật rất duyên ở góc chính diện nhưng mất hẳn nét khi nhìn nghiêng, mà bố cục thực tế thì hiếm khi cho phép lúc nào cũng đứng chính diện.
Bước 4 — Rig và bộ biểu cảm
Rig là bộ xương cho phép đặt nhân vật vào tư thế mới mà không dựng lại từ đầu. Có rig rồi, chúng tôi làm bộ biểu cảm — và đây mới là hạng mục bàn giao thật sự.
Với SuperCupo, bộ đó gồm tám tư thế. Tám là con số chọn có chủ ý: đủ phủ dải cảm xúc mà bước 1 đã liệt kê, và đủ ít để đội marketing nhớ được mình đang có gì. Một thư viện sáu mươi tư thế không ai tìm thấy thì cũng như không có. Chúng tôi đã viết kỹ hơn về chuyện này trong bài linh vật 3D bền lâu.
Bước 5 — Gắn tài sản thương hiệu vào nhân vật
Nhân vật phải mang nhận diện trên người, không đứng cạnh nhận diện.
SuperCupo khoác áo choàng đỏ và mang chính dấu tròn của thương hiệu trên ngực. Nhờ vậy nhân vật xuất hiện ở đâu là nhận diện đi theo tới đó, không bố cục nào phải chừa chỗ cho một cụm logo đứng riêng. Cùng bản năng ấy ở Comfee: dấu phẩy trong logo trở thành bong bóng thoại để thiết bị nói lại với người dùng.
Bước này cũng là lúc chốt bảng khoá logo đi kèm nhân vật: nhân vật đứng với logo thì cách nhau bao nhiêu, cỡ nhỏ nhất là bao nhiêu, nền tối thì dùng bản nào.
Bước 6 — Bộ file bàn giao và quy tắc dùng
Hạng mục bàn giao cuối gồm model sheet, turnaround, bộ biểu cảm xuất sẵn nền trong suốt, bản dựng 3D (render) ở các tỉ lệ hay dùng, file gốc, và một trang quy tắc ngắn: dùng tư thế nào cho việc gì, cái gì tuyệt đối không sửa.
Trang quy tắc đó quyết định tuổi thọ của nhân vật. SuperCupo ra mắt năm 2021 và Home Credit vẫn chạy nhân vật này qua nhiều chiến dịch trên đúng bộ tài sản cũ — vì mỗi lần cần hình mới, đội marketing lấy trong bộ biểu cảm chứ không đặt dựng thêm.
Cần chuẩn bị gì trước khi bắt đầu
Ba thứ, và cả ba đều thuộc về phía thương hiệu:
- Danh sách việc nhân vật phải làm trong mười hai tháng tới, viết bằng câu thường, không phải tính từ.
- Bộ quy chuẩn thương hiệu đang dùng: logo, màu, chữ, để nhân vật sinh ra từ đó chứ không cạnh tranh với nó.
- Danh sách nền tảng nhân vật sẽ xuất hiện: ứng dụng, web, social, POSM. Mỗi nền tảng thêm vào là một lần kiểm tra ở bước 3 và một vài tư thế ở bước 4.
Chuẩn bị đủ ba thứ này thì sáu bước chạy thẳng một mạch. Thiếu thứ nhất thì bước 4 sẽ phải làm lại — và đó luôn là bước tốn nhất.
